Pracownia Konserwacji Tkanin

Gmach Główny Muzeum
3 Maja 1, 30-062 Kraków
tel. 012/ 295 55 83, fax. 12 295 55 55
e-mail: dyrekcja@muz-nar.krakow.pl
 

Pierwsza wzmianka na temat konserwacji tkanin w Muzeum Narodowym w Krakowie pochodzi z roku 1910. W sprawozdaniu czytamy: "…udało się doprowadzić do zupełnego ładu dział tkanin i haftów. Reperowano szereg zniszczonych okazów…"

Pracownia Konserwacji Tkanin i Ubiorów funkcjonująca do dziś powstała w roku 1938. Pierwszym kierownikiem Pracowni była Anna Mejro- Storer magister historii sztuki UJ, absolwentka Kursu Tkactwa Artystycznego w Warszawie, następnie kierownictwo objęła doc. dr Maria Gutkowska- Rychlewska absolwentka historii sztuki UJ. Od1970 roku do roku1989 pracownią kierowała dr Maria Taszycka, również absolwentka historii sztuki UJ. Od 1990 r. do chwili obecnej tę funkcję pełni Anna Prokopowicz, historyk sztuki UJ i absolwentka florenckiej szkoły konserwatorskiej Opificio delle Pietre Dure e Laboratori di Restauro.

Pracownia sprawuje opiekę konserwatorską nad wszystkimi obiektami tekstylnymi znajdującymi się w różnych Działach Muzeum Narodowego w Krakowie: Dziale Tkanin, w Dziale Sztuki Dalekiego Wschodu, w Dziale Sztuki Cerkiewnej, w Dziale Rzemiosła Artystycznego i Kultury Materialnej, w Dziale Militariów, w Domu Jana Matejki, w Domu Józefa Mehoffera i w Muzeum Książąt Czartoryskich. Jest to największa i jedna z najcenniejszych kolekcji tekstyliów w Polsce. Znajdują się tu obiekty wykonane różnorodnymi technikami, z różnych surowców włókienniczych: tkaniny archeologiczne, tapiserie, kobierce, kilimy, makaty, tkaniny jedwabne europejskie i orientalne, szaty liturgiczne, sztandary, ubiory i akcesoria mody.

Bez mała stuletnia działalność pracowni umożliwia poznanie różnych sposobów konserwacji tkanin. Daje to, dzisiaj, możliwość obiektywnej ich oceny i pomaga, przy wyborze najwłaściwszych metod konserwatorskich, zgodnych z ogólnoświatowymi zasadami oraz etyką zawodową. Konserwacje przeprowadza się w oparciu o programy indywidualnie przygotowywane dla każdego obiektu. Często niezbędna jest współpraca ze specjalistami w dziedzinie: chemii, fizyki i mikrobiologii. Od wyników badań laboratoryjnych i ekspertyz uzależniony jest sposób konserwowania i eksponowania zabytkowych tkanin. Ze względu na bardzo duże zróżnicowanie obiektów pod względem materiałów, technik wykonania i pierwotnego przeznaczenia od konserwatorów wymaga się wszechstronnego przygotowania, i ciągłego poszerzania zdobytej wiedzy. Sprzyja temu utrzymywanie stałych kontaktów z innymi placówkami w kraju i za granicą, oraz wzajemna wymiana doświadczeń.

Działalność pracowni nie ogranicza się jedynie do konserwacji tkanin. Niezwykle ważną jest profilaktyka muzealna. W oparciu o przyjęte międzynarodowe normy dotyczące warunków klimatycznych i oświetleniowych regularnie kontrolowane są ekspozycje tkanin w galeriach, systematycznie dokonuje się przeglądów tekstyliów przechowywanych w magazynach. Konserwatorzy współpracują też przy urządzaniu wystaw stałych i czasowych, wystawiają opinie konserwatorskie dotyczące stanu zachowania obiektów typowanych do wypożyczenia innym placówkom muzealnym.

W ciągu minionych lat wykonano w pracowni wiele konserwacji o spektakularnym znaczeniu:

• w latach 1966-1967 przygotowano do ekspozycji zespół haftów średniowiecznych na wystawę w Sztokholmie,

• w latach 70-tych zakonserwowano suknię dworską z pocz. XVII wiek z Stadtmuseum w Dreźnie (w ramach współpracy międzynarodowej),

• w latach 80- tych zakonserwowano dużą części muzealnej kolekcji wachlarzy.

W latach 1990-91 zakonserwowano tkaniny koptyjskie i fragmentów całunów ptolemejskich ze Zbiorów Sztuki Starożytnej w Muzeum XX Czartoryskich:

• w roku 2002 za konserwację Chorągwi moskiewskiej tzw. "Carów Szujskich",

• Minister Kultury i Sztuki przyznał wyróżnienie "Sybilla 2002" w kategorii "Dokonania z zakresu konserwacji",

• od roku 2005 pracownia przygotowuje obiekty do powstającej nowej ekspozycji w Pałacu Biskupa Ciołka. Dotąd zakończono konserwację malowanej tkaniny z przedstawieniem Tańca Śmierci z XVII wieku z Castrum Doloris.

Konserwacja chorągwi moskiewskiej

Zespół:
Anna Prokopowicz - starszy konserwator (kierownik)
Jolanta Żuber - adiunkt konserwatorski
Anna Olkuśnik-Tabisz - adiunkt konserwatorski
Agnieszka Pacak - adiunkt konserwatorski
Małgorzata Filimowska - renowator
Małgorzata Dudała-Cieśla - renowator
Mariola Mroczek - renowator
Elżbieta Drzewiecka - renowator
Józefa Dudek - laborant 

oprac. Anna Prokopowicz, Anna Olkuśnik-Tabisz