Dom Józefa Mehoffera
ul. Krupnicza 26
31-123 Kraków
tel. 012 37 08 196 (197)
Pracownia opiekuje się zbiorami rzeźby wszystkich działów Muzeum, od Działu Sztuki Starożytnej (dział XI) do Działu Polskiego Malarstwa Nowoczesnego i Rzeźby (Dział II). Pośród eksponatów znajdują się rzeźby wykonane z klasycznych tworzyw rzeźbiarskich, takich jak: kamień (marmur, piaskowiec, wapień etc.) gips, terakota, glina, plastelina, drewno, metal. Sztuka współczesna, obok materiałów klasycznych wykorzystuje i łączy ze sobą całą gamę materiałów syntetycznych oraz materiały nie uznawane dotąd za tworzywa rzeźbiarskie. Problem konserwacji tworzyw sztucznych jest w konserwacji zabytków zagadnieniem relatywnie nowym. W związku z tym metody ich ochrony dopiero się rozwijają i w znacznie większym stopniu niż w konserwacji klasycznej, związane są z naukami ścisłymi. Mechanizmy zmian zachodzących w tworzywach nie są jeszcze do końca rozpoznane. Niszczenie tworzyw jest procesem nieodwracalnym dlatego też bardzo istotnym elementem konserwacji jest prewencja - stworzenie dla obiektów odpowiednich warunków przechowywania spowalniających procesy destrukcji.
Dlatego przed przystąpieniem do prac konserwatorskich na obiekcie, istotnym ich elementem jest analiza stanu zachowania, materiałów i warunków przechowywania obiektów. Problemy związane z konserwacją tworzyw sztucznych doskonale ilustrują rzeźby Aliny Szapocznikow wykonane w żywicy poliestrowej czy też elementy obiektów scenograficznych Tadeusza Kantora wykonane z lateksu i polichlorku winylu.
Do działań o charakterze prewencyjnym zalicza się także min prace związane z wypożyczeniami obiektów, a więc opisy stanów zachowania, monitorowanie warunków ekspozycji i transportu.
Pracownia wykonuje także odlewy gipsowe. Przykładem są trzy fragmenty sarkofagów wczesnochrześcijańskich z Muzeum Książąt Czartoryskich, wykonane na zamówienie Muzeum Watykańskiego, które posiada pozostałe fragmenty tych obiektów.
Przykłady wykonanych prac konserwatorskich
Alina Szapocznikow, Pogrzeb Aliny 1970 MNK II-rz-1537 żywica poliestrowa, gazety, fotografie
Żywica poliestrowa, pierwotnie transparentna, pożółkła i ściemniała tak, że przekaz jaki niesie ze sobą obiekt stał się mało czytelny, jest to proces nieodwracalny. Żywica stała się krucha i podatne na mechaniczne uszkodzenia. Odczyszczenie obiektu i usunięcie nawarstwień starych zabezpieczeń jedynie w minimalnym stopniu uczytelniło zatopione w poliestrze fotografie i gazety. Ubytki uzupełniono a powierzchnię pokryto warstwą zabezpieczającą z dodatkiem fotostabilizatora.
Kartusz, NI I-84, marmur
Obiekt odczyszczono i usunięto nawarstwienia gipsu, co uczytelniało inskrypcję. Poszczególne fragmenty sklejono z wykonaniem wzmocnień konstrukcyjnych, wykonano niezbędne uzupełnienia o charakterze technicznym, zabezpieczono powierzchnię .
Z. Trembecki, Para góralska, MNK II-rz-336 terakota
Usunięto łuszczące się warstwy późniejszych przemalowań, zrekonstruowano ubytki formy rzeźbiarskiej, pęknięcia sklejono i wzmocniono konstrukcyjnie, powierzchnię obiektu zabezpieczono.
J. Ostrowski, Autoportret MNK II-rz-242, odlew gipsowy, polichromowany
Obiekt odczyszczono, uzupełniono ubytki. Wykonano retusz uzupełnień i zabezpieczono powierzchnię.
Antonina Rożniatowska, Wajdelota, MNK II-rz-269
Powierzchnię odlewu odczyszczono, zrekonstruowano duże ubytki formy rzeźbiarskiej, rzeźbę pokryto powłoką zabezpieczającą.
Aktualności
W okresie od stycznia do marca 2006 Pracownia Konserwacji Rzeźby brała udział w przygotowaniach do wystawy „Skarby znad morza Czarnego. Złoto, rzeźba, ceramika z Muzeum Archeologicznego w Odessie”. Przeprowadziliśmy konserwację 33 rzeźb wykonanych z różnych gatunków kamienia: wapieni, piaskowców, marmurów.
Wszystkie rzeźby gruntownie odczyszczono z zastosowaniem metod chemicznych, mechanicznych i hydro-termo-dynamicznych, usunięto szpecące napisy i zachlapania farbą olejną. Wymieniono nieestetyczne kity i wykonano nowe klejenia.
Zdezintegrowane partie kamienia niektórych rzeźb wzmocniono strukturalnie a powierzchnie pokryto warstwą zabezpieczającą.
Baba połowiecka (n.inw. 50801), piaskowiec
Rzeźbę odczyszczono metodą strumieniowania parą wodną pod ciśnieniem, zabieg poprzedzono rozmiękczeniem nawarstwień środkami chemicznymi, usunięto napisy i zachlapania farbami olejnymi, podklejono odspojenia, wzmocniono zdezintegrowane partie kamienia w zabiegu impregnacji, zabezpieczono powierzchnię powłoką hydrofobową. Betonowe podstawy pokryto barwionym w masie kitem mineralnym.
Głowa mężczyzny (nr 50087), wapień
Odczyszczono powierzchnię rzeźby, usunięto przemalowania i nieestetyczne, wadliwe kity oraz rekonstrukcje nosa i górnej wargi. Ubytki uzupełniono w technologii kitów mineralnych, dobranych odpowiednio pod względem faktury i kolorystyki, zabezpieczono powierzchnię.
Obecnie Pracownia zajmuje się m.in. konserwacją zbioru odlewów gipsowych z Działu I. Zbiór ten (719 obiektów) powstał na przełomie XIX i XX wieku (lata 1893-1906). Są to gipsowe odlewy rzeźby architektonicznej, sepulkralnej i fragmentów wybitnych dzieł rzeźbiarskich - głównie romańskich i gotyckich, wykonywane w trakcie prac konserwatorskich w kościołach i kamienicach nie tylko na terenia Krakowa, lecz także m.in. Poznania, Gniezna, Strzelna, Wysocic, Tumu pod Łęczycą czy Wiślicy. Nieliczne odlewy pochodzą z obiektów spoza granic Polski - Lwowa, Nawarii, Żółkwi, Winnik, i Norymbergii.
Niektóre odlewy (np. tympanonów romańskich czy fragmentów dzwonów) są jedyną zachowaną dokumentacją nieistniejących już oryginałów.
Prace konserwatorskie prowadzone są w związku z planowaną nową ekspozycją dawnej sztuki polskiej w pałacu biskupa Erazma Ciołka
Wszystkie odlewy pokryte są nawarstwieniami brudu i kurzu, widać ślady obecności mikroorganizmów, grzybów i pleśni. Podstawowym problemem konserwatorskim jest odczyszczenie powierzchni gipsu, dezynfekcja i zabezpieczenie powierzchni. Uzupełnienia wykonywane są jedynie w miejscach ubytków mechanicznych, gdzie forma uzupełnień nie budzi wątpliwości, na wielu odlewach widać ubytki formy które są powtórzeniem ubytków oryginałów i te, ze względów oczywistych, nie są rekonstruowane.
Głowa Chrystusa - fragment krucyfiksu z belki tęczowej Kościoła Mariackiego, MNK I-G-205, odlew gipsowy.
Obiekt odczyszczono i zdezynfekowano. Ubytki zostały uzupełnione a powierzchnia zabezpieczona.
Skład zespołu:
Anna Kłosowska - Konserwator (Kierownik Pracowni)
Sława Jurkowska Sęk - Adiunkt Konserwatorski
Marzena Maślan - Renowator
Michał Obarzanowski - Adiunkt Konserwatorski
| Logotyp