MUZEUM NARODOWE W KRAKOWIE
Strona główna | Mapa serwisu | Kontakt | Szukaj
Mediateka
Katalog zbiorów

Dział XVI - Księgozbiór Czartoryskich

 

Zbiór starych druków i kartografii liczy ponad 225 tysięcy woluminów (w tym 347 inkunabułów, 4 tysiące druków z XVI wieku, 7037 map od XVI stulecia).

 

Pośród inkunabułów szczególną wartość przedstawiają polonika typograficzne i piśmiennicze. Biblioteka posiada największy zbiór druków sewilskich Stanisława zwanego Polakiem (14 woluminów) oraz prace wędrownego drukarza z Bawarii Kaspra Straubego, działającego w Krakowie. Zdecydowanie przeważają inkunabuły niemiecke tłoczone w Norymberdze i Moguncji. Nie brakuje również druków z oficyn włoskich, hiszpańskich, węgierskich oraz z terenów Niderlandów i Moraw. Dodatkowym walorem kolekcji są te egzemplarze, które otrzymały, na wzór rękopisów iluminowanych ręczne wielobarwne zdobienia.

 

Chlubą biblioteki jest wydzielony zespół 2620 pozycji: cimeliów, poloników szesnastowiecznych. Kolekcja ta obejmuje druki w języku polskim i łacińskim, które wydane były na terenach historycznie należących do Polski oraz Polski dotyczących. Poruszają szeroką tematykę społeczną, prawną, historiograficzną, filozoficzną i medyczną. Wśród skarbów biblioteki wymienić należy dzieło Mikołaja Kopernika: "DE revolutionibus..." w oprawie z biblioteki króla Zygmunta Augusta, dzieła Miechowity i Kromera będące pierwszymi wykładami na temat historii Polski, Statuty Jana Łaskiego, które można uważać za pierwszą konstytucję, dzieła Stanisława Orzechowskiego i Andrzeja Frycza Modrzewskiego dające wykładnię teorii renesansowego społeczeństwa. Wśród szczególnie pięknych druków na uwagę zasługuje bogato ilustrowane wydanie "La cosmographie universalle..." Sebastiana Münstera z roku 1550 zawierające 54 karty opisu Polski.

 

W bezcennym zbiorze map i atlasów znajduje się unikatowa rękopiśmienna kolorowana mapa Ukrainy czy unikatowa mapa Chin.  Ważną część zbiorów stanowią plany i widoki miast, plany fortyfikacyjne i batalistyczne a także plany majątków, studia kartograficzne i gospodarcze.


Przegląd kultury społecznej od XVI do XX wieku daje nam zbiór 5660 roczników kalendarzy. Do najcenniejszych należą kalendarzyki polityczne, między innymi "Kolęda warszawska" czy "Kalendarz polityczny dla Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego"

 

Cennych informacji dotyczących problemów emigracji i sprawy polskiej w latach 1800-1918, dostarcza zbiór druków ulotnych opracowanych przedmiotowo. Wyodrębnione w osobnym katalogu wraz z dostępnymi jedynie poprzez katalog alfabetyczny stanowią ok. 20000 jednostek.

 

Bardzo cenny jest również zbiór czasopism liczący około 3800 tytułów, obejmujący periodyki polskie i obce, wydawane od XVII wieku do czasów współczesnych. Najstarszą pozycją jest "Gazette de France" z lat 1635-1684, będąca zbiorem gazet francuskich, złączonych jedną oprawą na początku XIX wieku. Dobrze reprezentowane są czasopisma z XVIII i XIX wieku, wśród których znajdują się tytuły francuskie, niemieckie, angielskie oraz polskie. Wśród prasy polskiej z XVIII wieku warto wymienić między innymi "Gazety Polskie", "Monitor", "Zabawy Przyjemne i Pożyteczne". Szczególnego znaczenia nadaje kolekcji zbiór czasopism oraz gazet krajowych i emigracyjnych, pochodzących z XIX wieku. Na uwagę zasługuje chociażby kompletne wydanie dziennika krakowskiego "Czas", wychodzącego w latach 1848-1939. Zachowany zbiór charakteryzuje się wielością tytułów raz różnorodnością tematyczną, od czasopism politycznych i społecznych, poprzez prasę o charakterze historycznym i literackim, a kończąc na dziennikach ustaw.

 

Zainteresowania muzyczne członków rodziny Czartoryskich znalazły odzwierciedlenie w zróżnicowanej kolekcji utworów muzycznych. Na zbiór muzykaliów składają się utwory religijne takie jak antyfonarze, graduały i kancjonały z XIII i XIV wieku. Na szczególnie osobisty charakter kolekcji wskazują utwory na fortepian kompozytorów XIX wieku oraz muzyka patriotyczna. Zachowany zbiór liczy 1300 jednostek.

 

Ze zbiorów bibliotecznych druków, map i czasopism licznie korzystają czytelnicy krajowi i zagraniczni, którym do badań i analiz rocznie udostępnia się ok. 15 tysięcy woluminów.

 

Biblioteka wzbogaca się o nowe pozycje poprzez zakupy, dary od autorów lub od wydawców. Uzupełniany jest także zbiór czasopism naukowych.

Mikołaj Kopernik, De revolutionibus orbium coelestium, Norymberga 1543

Jan Laski, Commune incliti Poloniae regni privilegium constitutionis

Copyright (c) 2006-2009 Muzeum Narodowe w Krakowie